Για πρώτη φορά ο κεντρικός εορτασμός της 3ης Σεπτέμβρη φεύγει από την Αθήνα και έρχεται στο Ηράκλειο. Ο Ανδρουλάκης επιστρέφει στην πατρίδα του για να αποδείξει ότι το ΠΑΣΟΚ μπορεί ακόμα να βάψει πράσινο το νησί. Με την ΕΛΑΣ του Τσίπρα να ροκανίζει ποσοστά και τις τοπικές ωσμώσεις με τη ΝΔ να θολώνουν τα σύνορα, το στοίχημα μοιάζει πιο δύσκολο από ποτέ…
Η απόφαση να μεταφερθεί φέτος ο κεντρικός εορτασμός της 52ης επετείου της ιδρυτικής διακήρυξης του ΠΑΣΟΚ στην Πλατεία Ελευθερίας του Ηρακλείου δεν μπορεί να χαρακτηριστεί απλά ως μια επετειακή επιλογή. Είναι μια ξεκάθαρη πολιτική κίνηση υψηλού συμβολισμού, αλλά και υψηλού ρίσκου…
Για πρώτη φορά η κορυφαία κομματική εκδήλωση βγαίνει από την Αττική και έρχεται στην Κρήτη, με τον Νίκο Ανδρουλάκη να μιλά στην ιδιαίτερη πατρίδα του και με κλιμάκια στελεχών να «αποβιβάζονται» και στους τέσσερις νομούς από τις 31 Αυγούστου μέχρι την ίδια την 3η του μηνός.
Η επιλογή δεν είναι τυχαία. Η Κρήτη παραμένει, θεωρητικά τουλάχιστον, το πιο σταθερό έρεισμα του ΠΑΣΟΚ. Εδώ ο πρόεδρος του κόμματος είναι Ηρακλειώτης, εδώ η παράταξη διατήρησε διψήφια και σε ορισμένες περιπτώσεις πρώτα ποσοστά ακόμα και όταν σε εθνικό επίπεδο έμεινε στάσιμη ή υποχώρησε.
Στην Αθήνα και σε μεγάλα αστικά κέντρα η εικόνα είναι διαφορετική: το ΠΑΣΟΚ αδυνατεί να πολώσει, να εμφανιστεί ως σαφής εναλλακτική διακυβέρνησης και να ξεφύγει από τη ζώνη του 10%.
Η επιστροφή στην κοιτίδα λειτουργεί λοιπόν ως προσπάθεια συσπείρωσης της βάσης και εκπομπής μηνύματος ότι «εδώ τουλάχιστον είμαστε ακόμα δυνατοί».
Το στοίχημα, όμως, είναι μεγαλύτερο από μια καλή συγκέντρωση.
Ο Ανδρουλάκης καλείται να «ξεβάψει» την Κρήτη από το γαλάζιο που κυριάρχησε στις εθνικές εκλογές του 2023, όταν η Νέα Δημοκρατία κατέκτησε την πρώτη θέση και στους τέσσερις νομούς, και να την ξανακάνει πράσινη.
Οι ευρωεκλογές του 2024 έδωσαν μια ανάσα: το ΠΑΣΟΚ πλησίασε τη ΝΔ στο σύνολο του νησιού και πήρε την πρωτιά σε Ηράκλειο και Λασίθι.
Το ερώτημα είναι αν αυτή η δυναμική μπορεί να μεταφραστεί σε εθνικές κάλπες ή αν ήταν συγκυριακή…
Εδώ μπαίνει ο Αλέξης Τσίπρας και η Ελληνική Αριστερή Συμπαράταξη. Η επιστροφή του πρώην πρωθυπουργού δημιούργησε έναν δεύτερο πόλο στα αριστερά του ΠΑΣΟΚ, που στις δημοσκοπήσεις έχει ήδη καταλάβει τη δεύτερη θέση πανελλαδικά και ροκανίζει ψηφοφόρους που αναζητούν είτε «αυθεντική» αντιπολίτευση, είτε πιο καθαρό κυβερνητικό αφήγημα.
Στην Κρήτη το πλήγμα μπορεί να είναι λιγότερο άμεσο λόγω της ιστορικής πασοκικής ταυτότητας, αλλά δεν είναι ανύπαρκτο. Όσοι δυσαρεστημένοι από τη ΝΔ δεν εμπιστεύονται πλέον τον Ανδρουλάκη ως πρωθυπουργήσιμο πρόσωπο, έχουν πλέον εναλλακτική.
Η ΕΛΑΣ κάνει ζημιά στο ΠΑΣΟΚ; Σε εθνικό επίπεδο ναι. Στην Κρήτη το ερώτημα μένει ανοιχτό, αλλά η παρουσία της περιπλέκει το αφήγημα της «μόνης προοδευτικής εναλλακτικής».
Υπάρχει και δεύτερη, πιο σιωπηλή πληγή για το ΠΑΣΟΚ: η πολιτική ώσμωση σε τοπικό και αυτοδιοικητικό επίπεδο.
Στην Κρήτη τα σύνορα ανάμεσα σε στελέχη του ΠΑΣΟΚ και της ΝΔ συχνά θολώνουν…
Προσωπικές σχέσεις, οικογενειακοί δεσμοί, κοινές δημοτικές παρατάξεις και πρακτικές συνεργασίας σε δήμους και περιφέρεια δημιουργούν ένα τοπίο όπου η κομματική ταυτότητα γίνεται ρευστή.
Όταν τα ίδια πρόσωπα που εμφανίζονται ως πράσινα στελέχη συνυπάρχουν άνετα με γαλάζιους βουλευτές και αυτοδιοικητικούς, το μήνυμα της «ανατροπής» χάνει κατά κάποιο τρόπο την πειστικότητα του.
Η ώσμωση αυτή δεν είναι θεωρητική, είναι ξεκάθαρη και καθημερινή πραγματικότητα που δυσκολεύει τον Ανδρουλάκη να παρουσιάσει το ΠΑΣΟΚ ως καθαρή αντιπολίτευση στην κυβέρνηση.
Οι προκλήσεις δεν σταματούν εκεί. Το ΠΑΣΟΚ παραμένει εγκλωβισμένο σε μονοψήφια ή οριακά διψήφια ποσοστά, με τον πρόεδρό του να υστερεί αισθητά στην καταλληλότητα για πρωθυπουργία.
Δεν καταφέρνει να μονοπωλήσει τον χώρο της κεντροαριστεράς, ούτε να πείσει ότι αποτελεί τον φυσικό διάδοχο πόλο απέναντι στη ΝΔ.
Η εσωτερική συνοχή δοκιμάζεται, η κοινωνική απήχηση περιορίζεται και ο χρόνος μέχρι τις επόμενες εθνικές εκλογές δεν είναι απεριόριστος.
Η εκδήλωση στο Ηράκλειο, οι περιοδείες στα χωριά και τις αγορές, τα δωρεάν λεωφορεία από τα Χανιά είναι προσπάθεια να δημιουργηθεί εικόνα ορμής.
- Αν η Πλατεία Ελευθερίας γεμίσει και το μήνυμα περάσει, θα είναι μια πρώτη νίκη.
- Αν μείνει μια καλή κομματική γιορτή χωρίς πολιτική μετάφραση, θα επιβεβαιώσει ότι το πράσινο στην Κρήτη είναι πια περισσότερο ανάμνηση και τοπικός πατριωτισμός, παρά εθνική δυναμική.
Ο Ανδρουλάκης παίζει τα ρέστα του στον τόπο που τον γνωρίζει καλύτερα.
Το ερώτημα είναι αν η Κρήτη μπορεί ακόμα να λειτουργήσει ως εφαλτήριο ή αν έχει γίνει κι αυτή πεδίο μιας μάχης σε τρία μέτωπα:
- απέναντι στη ΝΔ που κρατά την πρωτιά,
- απέναντι στον Τσίπρα που διεκδικεί τον ίδιο χώρο
- και απέναντι στις ίδιες τις τοπικές συνήθειες που έχουν μάθει να συμβιώνουν με το γαλάζιο χωρίς να το πολεμούν πραγματικά.
Η 3η του Σεπτέμβρη στο Ηράκλειο θα δείξει αν το ΠΑΣΟΚ έχει ακόμα δύναμη να βάψει ή αν απλώς γιορτάζει σε ένα νησί που έχει ήδη αλλάξει χρώμα…
