Πέρσι τους έσωζαν από τις φλόγες με βάρκες, φέτος από τα νερά. Από την Αχλιά ως τις Γούβες και την Αγία Πελαγία, η Κρήτη πληρώνει ξανά το «μοντέλο» της. Ποιος θα απαντήσει; Ή θα αρκεστούμε στη «θεομηνία» και σε μερικές αποζημιώσεις, και καθαρίσαμε;
Ναι, είναι κουραστικό να το λέμε ξανά. Αλλά αυτό που βλέπουμε στην Αχλιά δεν είναι αμμουδιά για ξαπλώστρες, μπετά και ταβέρνες. Είναι η εκβολή ενός ρέματος. Και το ρέμα, απλώς, το θυμήθηκε πριν από εμάς.
Το βράδυ της Παρασκευής ως τα ξημερώματα του Σαββάτου, οι παραλιακοί οικισμοί ανατολικά της Ιεράπετρας, δηλαδή Φέρμα, Αγία Φωτιά, Αχλιά, Κουτσουράς και Μακρύς Γιαλός, πνίγηκαν στο νερό, τη λάσπη και τα φερτά υλικά. Στην Αχλιά το ρέμα βγήκε από την κοίτη του και έστειλε αυτοκίνητα στη θάλασσα. Περισσότεροι από είκοσι άνθρωποι χρειάστηκε να απεγκλωβιστούν, ανάμεσά τους και τουρίστες. Σπίτια πλημμύρισαν, θερμοκήπια χάθηκαν κάτω από τη λάσπη, ο δρόμος Ιεράπετρας – Σητείας έκλεισε σε δύο σημεία.
Τα γειτονικά κτίρια, που κανονικά δεν θα έπρεπε καν να βρίσκονται εκεί, ας κάνουν τον σταυρό τους. Γιατί στο Πήλιο, πριν από τρία χρόνια, ο Daniel δεν στάθηκε τόσο ευγενικός.
Και αν συνεχίσουμε να χτίζουμε και να μπαζώνουμε σαν να μην υπάρχει αύριο, κάποια στιγμή δεν θα σταθούμε τυχεροί ούτε εδώ.
Πρώτα η φωτιά, μετά το νερό
Στις αρχές Ιουλίου του 2025, η φωτιά ξεκίνησε από την ίδια την Αχλιά και κατέβηκε ως τη θάλασσα. Το 112 έβγαλε τους ανθρώπους από Αγία Φωτιά, Αχλιά, Γαλήνη, Φέρμα και Κουτσουνάρι. Περίπου 5.000 τουρίστες έφυγαν από τα καταλύματα τους, και όσοι ήταν στις παραλίες απομακρύνθηκαν με βάρκες. Κάηκαν σπίτια, καταλύματα και θερμοκήπια.
Εκείνο το βράδυ γράφαμε:
«Κάποτε είχαμε σύμμαχο τη θάλασσα, τώρα πια ούτε αυτή δεν μας σώζει. […] Πρώτα μας τα ζαλίζουν οι άρχοντες του κράτους των Αθηνών, αλλά και της Περιφέρειας Κρήτης, για το πόσο καλά είμαστε θωρακισμένοι και μετά βλέπουμε τα πάντα να γίνονται κάρβουνο. […] Κάθε καλοκαίρι στο ίδιο έργο θεατές, ντροπή!»
Δεκαπέντε μήνες μετά, η θάλασσα όχι μόνο δεν μας έσωσε, αλλά έγινε και ο τελικός προορισμός.
Εκεί κατέληξαν τα αυτοκίνητα, οι λάσπες και ό,τι άλλο κατέβασε το ρέμα.
Τότε μάζευαν τους επισκέπτες από την ακτή με σκάφη για να γλιτώσουν από τις φλόγες. Τώρα τους απεγκλωβίζουν από τα νερά. Είναι οι ίδιοι οικισμοί, η ίδια σεζόν που «επεκτείνεται», και το ίδιο έργο με τους ίδιους θεατές. Απλώς άλλαξε η εποχή της παράστασης.
Δεν χρειάζεται να είσαι γεωλόγος για να καταλάβεις το πρόβλημα. Μια πλαγιά που κάηκε δεν έχει πια ρίζες να κρατήσουν το χώμα ούτε βλάστηση να φρενάρει το νερό. Η πρώτη μεγάλη βροχή κατεβάζει λάσπη, πέτρες και κορμούς στις κοίτες, και από εκεί στις αυλές, στους δρόμους και στη θάλασσα. Γι’ αυτό ακριβώς υπάρχουν τα αντιδιαβρωτικά έργα μετά από κάθε μεγάλη πυρκαγιά.
Τι έγινε λοιπόν μέσα σε αυτούς τους δεκαπέντε μήνες στις καμένες πλαγιές πάνω από την Αχλιά και τα Φέρμα; Έγιναν κορμοδέματα, κλαδοπλέγματα, καθαρισμοί ρεμάτων; Ποιος τα μελέτησε, ποιος τα δημοπράτησε, ποιος τα παρέλαβε; Πού πήγε όλη εκείνη η «θωράκιση» για την οποία μας μιλούσαν; Ή περιμέναμε πρώτα να κλείσει η σεζόν;
Όλα πάνε καλά, λένε
Κατά τα άλλα, έχουμε δυναμική στον τουρισμό και επεκτείνουμε τη σεζόν.
Μέχρι και τον Οκτώβριο οι επισκέπτες μας ζουν «αυθεντικές εμπειρίες»: το καλοκαίρι μια εκκένωση, το φθινόπωρο έναν απεγκλωβισμό.
Δυναμική έχουν και οι καλλιέργειες, όσες δεν έγιναν πρώτα στάχτη και μετά λίμνες.
Για τους δρόμους μας δε, τι να πει κανείς; Ασφαλέστεροι δεν υπάρχουν, αρκεί να μη βρέξει, να μην πέσει βράχος και να μη χρειαστεί να πας στη Σητεία.
Δεν είναι μόνο η Αχλιά
Στις Γούβες της Χερσονήσου, στην καρδιά της βόρειας τουριστικής ζώνης, ο παραλιακός δρόμος κόπηκε στη μέση και τρία αυτοκίνητα κατέληξαν στη θάλασσα. Στις Μαλάδες και τη Φοινικιά ο Δρακουλιάρης βγήκε από την κοίτη του. Και πριν από τέσσερα χρόνια, τον Οκτώβριο του 2022, η Αγία Πελαγία έζησε τον δικό της εφιάλτη: δύο νεκροί, δεκάδες αυτοκίνητα στον βυθό, ολόκληρα μαγαζιά στη θάλασσα.
Η υπόθεση έφτασε στα δικαστήρια με 18 κατηγορούμενους, και κατά το κατηγορητήριο το παλιό ρέμα είχε μετατραπεί σε μεγάλο μέρος του σε κλειστό αγωγό.
Πόσες «Αγίες Πελαγίες» χρειαζόμαστε ακόμη για να καταλάβουμε ότι δεν πρόκειται για κακοτυχία;
Η Περιφέρεια που δεν άκουσε το κλίμα
Οι ειδικοί το λένε πια ανοιχτά:
το ανάγλυφο της Κρήτης, η πυκνή δόμηση στα παράλια και η ζεστή θάλασσα που φορτώνει τις καταιγίδες με υγρασία συνθέτουν ένα εκρηκτικό μείγμα.
Ένας καθηγητής έφτασε να περιγράψει ρέματα που υπερχείλισαν σε βροχή όχι ακραία, απλώς επειδή είχαμε σταθμεύσει πάνω τους.
Και η Περιφέρεια Κρήτης; Πόσα χρόνια μιλάει για «ποιοτικό τουρισμό» και πόσες φορές έβαλε τον πλημμυρικό κίνδυνο στο τραπέζι πριν από μια γνωμοδότηση ή μια έγκριση για μεγάλη τουριστική μονάδα;
- Πού είναι ο ενιαίος χάρτης των ρεμάτων που έχουν μπαζωθεί, μπετονιαστεί ή «μετακομίσει»;
- Ποιος σχεδιάζει τον τουρισμό, ο χωροτάκτης ή ο επενδυτής;
Γιατί κάθε φορά η συζήτηση ανοίγει με τη λάσπη ως τα γόνατα και κλείνει με την πρώτη αποζημίωση;
Και αφού η ίδια περιοχή κάηκε πέρσι, ποιος σχεδίασε την επόμενη μέρα, για να μη γίνει η στάχτη του καλοκαιριού η λάσπη του φθινοπώρου;
Και οι δήμοι; Και οι κοινότητες;
Γιατί η ευθύνη δεν σταματά στην Περιφέρεια. Ποιος δήμος έχει καθαρίσει συστηματικά τις κοίτες του; Ποιος έχει πει «όχι» σε μια παραχώρηση αιγιαλού πάνω σε εκβολή; Ποια τοπική κοινότητα ύψωσε φωνή όταν το ρέμα γινόταν πάρκινγκ, γιατί «έτσι τα βρήκαμε»;
Οι δήμαρχοι σήμερα ζητούν, και σωστά, άμεση χρηματοδότηση. Θα ζητήσουν όμως με την ίδια ένταση και κατεδαφίσεις, απομακρύνσεις, αποκατάσταση κοιτών; Ή μόνο νέα τσιμέντα για να «προστατέψουμε» τα παλιά;
Το ρέμα δεν ζητά άδεια. Ξέρει τον δρόμο του προς τη θάλασσα. Εμείς, από την άλλη, ξέρουμε μόνο τον δρόμο προς την επόμενη ανακοίνωση για «θωράκιση».
Το καλοκαίρι η φωτιά, το φθινόπωρο η πλημμύρα, και κάπου ανάμεσα η επόμενη «αναπτυξιακή» υπογραφή.
Κάθε χρόνο στο ίδιο έργο θεατές. Μόνο που πλέον η αυλαία πέφτει κατευθείαν στη θάλασσα.
