Πρώτη φορά η 3η Σεπτέμβρη έφυγε από την Αθήνα και στήθηκε στην πλατεία Ελευθερίας. Στην Χαριλάου Τρικούπη γκρινιάζουν ότι το κόμμα μικραίνει. Στην Κρήτη οι σημαίες και οι κόρνες θυμίζουν το ’81. Ωραίο το πανηγύρι. Αρκεί όμως για να μη γίνει το Πανελλήνιο Σοσιαλιστικό Κίνημα κόμμα των χωριών που θυμούνται τις παλιές δόξες και τα ωραία χρόνια του ΠΑΣΟΚ; Ξεκίνημα νίκης ή επιστροφή στο χωριό;
Για πρώτη φορά στα 52 χρόνια του, το ΠΑΣΟΚ γιορτάζει την ιδρυτική του διακήρυξη μακριά από την Αθήνα, στην πλατεία Ελευθερίας του Ηρακλείου. Ο Νίκος Ανδρουλάκης επέστρεψε στη γενέτειρά του με το τρίπτυχο σύνθημα «Ξεκίνημα – Κίνημα – Νίκης». Η κίνηση είναι συμβολική. Και γι’ αυτό ακριβώς είναι και επικίνδυνη.
Η εικόνα, δεν θα το κρύψουμε, ήταν εντυπωσιακή. Η πλατεία Ελευθερίας γέμισε, τα κλιμάκια στελεχών περιόδευσαν σε χωριά και αγορές -δεν άφησαν λαϊκή για λαϊκή- από τα Χανιά ως το Λασίθι, ο πρόεδρος του ΠΑΣΟΚ δείπνησε με βουλευτές και αυτοδιοικητικούς στο Ψυχρό, στο χωριό της μητέρας του, και το σύνθημα «3η Σεπτέμβρη: Ξεκίνημα – Κίνημα – Νίκης» αντήχησε μέσα σε μια ζεστή, οικογενειακή, κρητική βραδιά.
Μια εικόνα φτιαγμένη να πείσει ότι το ΠΑΣΟΚ ζει, αναπνέει και κυρίως νικά…
Το πρόβλημα είναι ότι αυτή η εικόνα δεν χτίστηκε στην Αθήνα, ούτε στη Θεσσαλονίκη, ούτε καν στην Πάτρα.
Χτίστηκε στη γενέτειρα του προέδρου, εκεί όπου το κόμμα δεν χρειάζεται να πείσει κανέναν, γιατί το «πράσινο» εκεί είναι πια ζήτημα ταυτότητας κι όχι πολιτικής επιλογής.
Στη Χαριλάου Τρικούπη η δυσφορία δεν κρύβεται πια και τόσο. Στελέχη μιλούν ανοιχτά για το ρίσκο μιας κίνησης που, αντί να ενισχύσει το ΠΑΣΟΚ εκεί όπου πραγματικά κινδυνεύει -στην Αττική, όπου η παράταξη έχει βουλιάξει στην τέταρτη-πέμπτη θέση- προτίμησε την ασφάλεια μιας γιορτής βεβαιότητας.
Κάποια από τα στελέχη του ΠΑΣΟΚ φοβούνται ότι το κόμμα, ήδη εγκλωβισμένο στα όρια του 10% στέλνει μήνυμα ότι το κέντρο βάρους του δεν είναι πια πανελλήνιο, αλλά προτιμά το σίγουρο χειροκρότημα της Κρήτης από τη δύσκολη, σχεδόν εχθρική, Αθήνα.
Ο ίδιος ο πρόεδρος, Νίκος Ανδρουλάκης, υποστηρίζει ότι οι τελετές στο Ζάππειο ήταν «άνευρες και αδιάφορες». Είναι αλήθεια αυτό. Στην Κρήτη, λέει, θα μαζευτεί κόσμος και το μήνυμα θα ακουστεί πιο δυνατά και προς την κυβέρνηση και προς τον Αλέξη Τσίπρα, που μια μέρα νωρίτερα παρουσίαζε πρόγραμμα στη Θεσσαλονίκη.
Το επιχείρημα πάντως «καλύτερα γεμάτη πλατεία στην Κρήτη παρά μισοάδειο Ζάππειο» ακούγεται πειστικό μέχρι να αναρωτηθεί κανείς σε ποιον ακριβώς στέλνεται το μήνυμα, όταν ο αποδέκτης είναι ήδη πεπεισμένος.
Το πανηγυρικό κλίμα στα χωριά και στο Ηράκλειο είναι πράγματι δυνατό. Πράσινες σημαίες, κόρνες, αυτοκινητοπομπές, κλιμάκια που «οργώνουν» τους τέσσερις νομούς από τα τέλη Αυγούστου. Για τους παλαιότερους θυμίζει άλλες εποχές.
Το ΠΑΣΟΚ στην Κρήτη δεν έχει πεθάνει. Στις ευρωεκλογές του 2024 πλησίασε τη ΝΔ και πήρε πρωτιές σε Ηράκλειο και Λασίθι. Αυτό όμως δεν σβήνει την εικόνα του 2023, όταν η Νέα Δημοκρατία πήρε πρώτη θέση και στους τέσσερις νομούς.
Και εδώ κάπου αρχίζει και το μεγάλο ρίσκο.
Ένα πανελλήνιο κόμμα που επιλέγει να γιορτάσει την ιδρυτική του πράξη εκεί όπου ακόμη αντέχει η μνήμη, κινδυνεύει να μοιάζει με παράταξη που ζει από τις δόξες του παρελθόντος.
Τα ωραία χρόνια του ΠΑΣΟΚ στην Κρήτη ήταν πραγματικά. Το ΠΑΣΟΚ ήταν και συνεχίζει να είναι αγαπητό στα χωριά της Κρήτης όπου οι μεγαλύτεροι θυμούνται ακόμα τον Ανδρέα και την «Αλλαγή».
Δεν είναι όμως στρατηγική νίκης το να μετατρέψεις το κίνημα σε τοπικό φεστιβάλ νοσταλγίας.
Στην Αθήνα το κόμμα αδυνατεί να πολώσει. Στην καταλληλότητα για πρωθυπουργία ο Ανδρουλάκης υστερεί. Και στην τελική το ΠΑΣΟΚ δείχνει ανίκανο να μιλήσει στη γενιά που δεν έζησε ποτέ τη δόξα του ’81 και ψάχνει σήμερα αλλού…
Ωραίο και πολύ δυνατό, πράγματι, το πανηγυρικό κλίμα στα χωριά της Κρήτης και στο Ηράκλειο. Κανείς δεν το αμφισβητεί.
Αρκεί όμως αυτή η νοσταλγία για να γίνει «ξεκίνημα» και «κίνημα νίκης»;
Ή μήπως ο Ανδρουλάκης απλώς γιόρτασε τα γενέθλια ενός κόμματος που, όσο επιμένει να καταφεύγει στην ασφάλεια της παρέας του, τόσο πιο μακριά θα μένει από την εξουσία;
