Λίγα μέτρα από ένα μοναδικό μινωικό μνημείο 4.000 ετών ετοιμάζουν ανατινάξεις για να στήσουν ραντάρ. Η κυβέρνηση βιάζεται, η εταιρεία μετρά προθεσμίες και ο Κρητικός πρωθυπουργός σωπαίνει. Κι εμείς; Κοιτάμε από μακριά σαν να μη μας αφορά η ιστορία μας.
Στην κορυφή του λόφου Παπούρα στο Καστέλλι υπάρχει ένα σπάνιο μινωικό κτίριο. Οκτώ πέτρινοι κύκλοι ο ένας μέσα στον άλλο, με διάμετρο περίπου 48 μέτρα και ηλικία περίπου 4.000 χρόνια. Οι Μινωίτες το έχτισαν και το επισκεύαζαν για γενιές ώστε να μείνει όρθιο. Εμείς ετοιμαζόμαστε να εγκαταστήσουμε δίπλα του ραντάρ.
Το Συμβούλιο της Επικρατείας απέρριψε την προσφυγή του Δήμου Μινώα Πεδιάδας κατά της εγκατάστασης των συστημάτων αεροναυτιλίας του νέου αεροδρομίου στον λόφο, δηλαδή των ραντάρ και του εξοπλισμού που καθοδηγούν τα αεροπλάνα.
Η δικαστική απόφαση όμως δεν απαλλάσσει την κυβέρνηση από την υποχρέωση να εξηγήσει την επιλογή της. Ούτε απαντά στα ερωτήματα για την προστασία του μνημείου.
Τι καταγγέλλουν οι αρχαιολόγοι
Ο Σύλλογος Ελλήνων Αρχαιολόγων περιγράφει μια εικόνα που θα έπρεπε να ανησυχεί κάθε Κρητικό. Μιλά για ορύγματα σε περίπου 40 στρέμματα γύρω από το μνημείο και προειδοποιεί για τον κίνδυνο από ανατινάξεις με εκρηκτικά, ενώ η ανασκαφή δεν έχει καν τελειώσει.
Σύμφωνα με τον Σύλλογο, κανείς δεν έχει καταθέσει στις αρμόδιες υπηρεσίες του υπουργείου Πολιτισμού οριστική μελέτη χωροθέτησης, τη μελέτη δηλαδή που ορίζει πού ακριβώς θα μπουν οι εγκαταστάσεις. Λείπει επίσης η μελέτη στερέωσης για τους τοίχους από πέτρα και λάσπη και δεν υπάρχει ούτε προσωρινό στέγαστρο.
Ποιος εγγυάται λοιπόν ότι οι εργασίες δεν θα βλάψουν αυτό που οι Μινωίτες φρόντιζαν επί γενιές; Και με ποια μέτρα προστασίας;
Οι αρχαιολόγοι υποστηρίζουν ακόμη ότι το ΣτΕ στηρίχθηκε σε μια προκαταρκτική προμελέτη οκτώ σελίδων. Τη μελέτη εναλλακτικών θέσεων του Πολυτεχνείου που κατέθεσε ο Δήμος τη θεώρησε εκπρόθεσμη. Καταγγέλλουν επίσης ότι το υπουργείο ανέθεσε τις μελέτες του μνημείου σε αθηναϊκό αρχιτεκτονικό γραφείο χωρίς διαγωνισμό, για ποσό που ξεπερνά τις 500.000 ευρώ.
Αν αυτά ισχύουν, ποιος θα τα εξηγήσει στους πολίτες που πληρώνουν;
Η ασφάλεια και οι άλλοι λόφοι
Η κυβέρνηση και η Υπηρεσία Πολιτικής Αεροπορίας (ΥΠΑ) υποστηρίζουν ότι η Παπούρα, ο λόφος 24, είναι η μόνη θέση που εξασφαλίζει συνεχή κάλυψη. Για τον γειτονικό λόφο 26 επικαλούνται κενό έως 24 δευτερόλεπτα. Λένε επίσης ότι εξέτασαν πολλές εναλλακτικές.
Η ασφάλεια των πτήσεων είναι σοβαρό επιχείρημα. Ένα αεροδρόμιο χρειάζεται αξιόπιστα συστήματα και κανείς δεν ζητά εκπτώσεις σε αυτά. Η κυβέρνηση οφείλει όμως να αποδείξει γιατί χρειάζεται ο συγκεκριμένος λόφος.
- Ποια συγκριτική μελέτη αποκλείει τις εναλλακτικές θέσεις που παρουσίασε ο Δήμος με την τεχνική υποστήριξη του Πολυτεχνείου;
- Το κενό που επικαλείται η ΥΠΑ για τον λόφο 26 αποκλείει και τις υπόλοιπες προτάσεις ή αφορά μόνο έναν λόφο;
Όσο πιο συχνά η κυβέρνηση επικαλείται την ασφάλεια, τόσο πιο αναγκαίες γίνονται οι συγκεκριμένες απαντήσεις.
Κύριε πρωθυπουργέ, σε τι δεσμεύεστε;
Η κυβέρνηση επικαλείται και τις αυστηρές ρήτρες της σύμβασης παραχώρησης για κάθε καθυστέρηση. Ο δήμαρχος Μινώα Πεδιάδας Βασίλης Κεγκέρογλου όμως θέτει το πιο απλό ερώτημα: «Αν δεν υπήρχε η Παπούρα, δεν θα γινόταν το αεροδρόμιο;»
- Ποιος υπέγραψε τις ρήτρες και τι προβλέπουν για τόσο σημαντικές αρχαιολογικές αποκαλύψεις;
- Θα πληρώσει το μνημείο την πίεση του χρονοδιαγράμματος;
- Και γιατί το υπουργείο Πολιτισμού αντιμετωπίζει τις ανάγκες του έργου ως προθεσμία και τις ανάγκες του μνημείου ως εκκρεμότητα;
Ο Κυριάκος Μητσοτάκης είναι Κρητικός και γνωρίζει πολύ καλά τι σημαίνει ο μινωικός πολιτισμός για αυτό το νησί. Ήρθε στο Καστέλλι για το αεροδρόμιο την ώρα που η υπόθεση εκκρεμούσε στο ΣτΕ.
- Θα ζητήσει να δουν οι πολίτες τις απαντήσεις στις εναλλακτικές του Δήμου;
- Θα δεσμευτεί ότι καμία εργασία που μπορεί να επηρεάσει το μνημείο δεν θα ξεκινήσει πριν από τα αναγκαία μέτρα προστασίας;
- Θα ανέβει στον λόφο να δει τους οκτώ κύκλους από κοντά και να ακούσει εκεί τους αρχαιολόγους μαζί με τις ενημερώσεις για την πρόοδο του αεροδρομίου;
Για το αεροδρόμιο ακούμε χρονοδιαγράμματα. Για την Παπούρα, ποια δημόσια δέσμευση θα ακούσουμε από τον Κρητικό πρωθυπουργό;
Η εταιρεία
Την κατασκευή του αεροδρομίου έχει αναλάβει η ΤΕΡΝΑ. Ο όμιλος ΓΕΚ ΤΕΡΝΑ κατέχει το 32,46% της εταιρείας παραχώρησης. Οι ανακοινώσεις του μιλούν για ποσοστά προόδου και για τη λειτουργία του νέου αεροδρομίου το 2028. Πόσες από αυτές αφορούν το μνημείο;
Ένας όμιλος με τόση τεχνογνωσία τι έχει να προτείνει για να περιορίσει την επέμβαση στον λόφο; Ή μήπως το μνημείο μπαίνει στον σχεδιασμό μόνο ως κόστος καθυστέρησης;
Το χρονοδιάγραμμα το γνωρίζουμε. Τα μέτρα προστασίας πότε θα τα μάθουμε;
Και εμείς;
Οι αρχαιολόγοι διαδήλωσαν στα Λιοντάρια, φοιτητές γέμισαν μια αίθουσα στο Ρέθυμνο και ο Δήμος πήγε στα δικαστήρια.
Οι υπόλοιποι πού ήμασταν; Πόσοι Ηρακλειώτες ξέρουμε πού βρίσκεται η Παπούρα; Πόσοι από όσους ανεβάζουμε αναρτήσεις για τον μινωικό πολιτισμό βρήκαμε χρόνο για μια συγκέντρωση;
Θυμώνουμε για μια κλήση στάθμευσης, για μια λακκούβα και για έναν γεμάτο κάδο σκουπιδιών. Για ένα μνημείο 4.000 ετών πόση πίεση θέλουμε να ασκήσουμε;
Με τη λειτουργία του νέου αεροδρομίου οι επισκέπτες θα προσγειώνονται στο Καστέλλι και τα συστήματα αεροναυτιλίας θα τους φέρνουν με ασφάλεια. Πολλοί θα έρχονται για να γνωρίσουν τον μινωικό πολιτισμό. Στον διπλανό λόφο θα βρίσκονται οι οκτώ κύκλοι της Παπούρας.
Με ποιους όρους θα μπορούν να τους επισκεφθούν, κύριε πρωθυπουργέ; Θα περπατούν δίπλα στο μνημείο ή θα τους δείχνουμε… φωτογραφίες;
