Κάποτε οι δρόμοι της Βιάννου δεν χωρούσαν τον κόσμο. Τώρα, άδειοι. Λίγες μέρες μετά, «λαϊκή υποδοχή» στον Δομοκό για τον καταδικασμένο Κασιδιάρη. Για 401 νεκρούς του ναζισμού, κανείς, για έναν καταδικασμένο νεοναζί, πλήθος. Θα πάρουμε το μήνυμα όσο είναι καιρός;
Κάποτε, όταν πλησίαζε η 14η Σεπτεμβρίου, οι δρόμοι της Βιάννου δεν χωρούσαν τον κόσμο. Άντρες, γυναίκες, ηλικιωμένοι και παιδιά έφταναν απ’ όλη την Κρήτη, χωρίς επίσημους, χωρίς τυμπανοκρουσίες. Είχαν μόνο την καρδιά τους και τον σεβασμό για τους ανθρώπους που σφαγιάστηκαν εκείνες τις τρεις μέρες του Σεπτεμβρίου του 1943, όταν ο ναζιστικός στρατός εξόντωσε 401 αμάχους και έκαψε τα χωριά ολοσχερώς. Μόνο από τον Αμιρά, 117 ψυχές. Ο κόσμος ερχόταν να ανάψει ένα κερί και να πει ένα «αιωνία η μνήμη».
Φέτος, κοιτάξτε τις φωτογραφίες. Αν αφαιρέσετε τους επισήμους, τις χορωδίες, τους στρατιώτες, τους ιερείς, την ασφάλεια… πόσοι ντόπιοι απομένουν;
Κι έπειτα λέμε πως «η εκδήλωση είχε μεγάλη επιτυχία». Ποια επιτυχία;
Τα μνημόσυνα δεν μετριούνται με τις καρέκλες των καλεσμένων που έρχονται από υποχρέωση ή για να κάνουν πολιτικές δημόσιες σχέσεις. Μετριούνται με τον κόσμο που έρχεται μόνος του για να θυμηθεί.
Και προσέξτε: μήπως ο κόσμος δεν αδιαφορεί για τους νεκρούς και τη μνήμη, αλλά μένει μακριά επειδή ξέρει εκ των προτέρων ποιοι θα έρθουν να προβληθούν και να τιμήσουν δήθεν τους νεκρούς, δηλαδή η πολιτική και η τοπική ηγεσία;
Και δεν είναι το χειρότερο ότι λιγόστεψε ο κόσμος. Το χειρότερο είναι ότι λιγοστεύει η μνήμη.
Και τώρα βάλτε δίπλα δίπλα δύο εικόνες του ίδιου Σεπτεμβρίου.
Από τη μία, οι άδειοι δρόμοι της Βιάννου.
Από την άλλη, η «λαϊκή υποδοχή» έξω από τις φυλακές Δομοκού για τον Ηλία Κασιδιάρη, τον καταδικασμένο για τη διεύθυνση της εγκληματικής οργάνωσης Χρυσή Αυγή, που μόλις αποφυλακίστηκε, δήλωσε ότι «επιστρέφει στην πρώτη γραμμή» και ετοιμάζει πολιτική επιστροφή.
Για 401 νεκρούς του ναζισμού, ελάχιστοι, ενώ για έναν καταδικασμένο νεοναζί, πλήθος κόσμου, «λαϊκή υποδοχή» και χειροκροτήματα. Αυτό είναι το κοντράστ που πρέπει να μας τρομάξει!
Την ίδια στιγμή, ο δήμαρχος Ηρακλείου Αλέξης Καλοκαιρινός, στη στοά Μακάσι, προειδοποιούσε για έναν «νέο φασισμό» που «εισάγεται χωρίς να κινεί υποψίες», μέσα στην ψευδαίσθηση της καθημερινότητας που τυφλώνει τις κοινωνίες, όπως και στις παραμονές του πολέμου. «Η ιστορία δεν επαναλαμβάνεται», είπε, «επιμένει».
Να, λοιπόν, η σύνδεση που καίει.
Ο φασισμός δεν επιστρέφει με μπότες και σβάστικες. Επιστρέφει ευγενικά, «καθώς πρέπει», όσο εμείς αδειάζουμε τα μνημόσυνα και τα παραδίδουμε στο πρωτόκολλο.
Μια μνήμη που κατάντησε φωτογραφία επισήμων είναι μια μνήμη ανυπεράσπιστη. Και μια κοινωνία που δεν μπαίνει καν στον κόπο να θυμηθεί, δεν πρόκειται να αναγνωρίσει τον κίνδυνο όταν βγαίνει από τη φυλακή μέσα σε επευφημίες.
Οι 401 της Βιάννου δεν σφαγιάστηκαν για να γεμίζουμε καρέκλες. Σφαγιάστηκαν για να μένουμε ξύπνιοι.
Κι αν δεν μπορούμε ούτε στο μνημόσυνο να πάμε μόνοι μας, τότε το ερώτημα του Καλοκαιρινού μένει και μας καίει: θα πάρουμε το μήνυμα όσο είναι καιρός;
Γιατί το μεγαλύτερο φταίξιμο είναι δικό μας. Το κάθε νοικοκυριό που αδιαφορεί και κοιτάζει απλά την δουλίτσα του και την βολή του. Ας ξεβολευτούμε λοιπόν!
Υ.Γ. Οι δυο φωτογραφίες από την Βιάννο, τότε και τώρα, από τον Νίκο Κικάκη (Foto.kik).
