Το 2018 κατηγορούσε τον Τσίπρα ότι καταδικάζει τους πολίτες σε «εξάρτηση από επιδόματα». Σήμερα, με τις γεννήσεις σε ιστορικό χαμηλό, κολλάει χαμογελαστούς δικαιούχους στα βαγόνια του μετρό. Ο Μητσοτάκης δεν κατάργησε την «ελεημοσύνη». Της έφτιαξε διαφημιστική καμπάνια.
Μπαίνεις στο βαγόνι και σε υποδέχεται η Ευθυμία. Χαμογελαστή, με φόντο λιμάνι στο ηλιοβασίλεμα, σου εξηγεί ότι το επίδομα γέννησης της έδωσε την οικονομική ανακούφιση που χρειαζόταν. Από κάτω υπάρχει QR code: «Άκου την ιστορία της». Δίπλα στέκουν τα λογότυπα του Υπουργείου Κοινωνικής Συνοχής και Οικογένειας, του Υπουργείου Υποδομών και της ΣΤΑΣΥ.
Η καμπάνια δεν σταματά στην Ευθυμία. Στους σταθμούς του μετρό οι επιβάτες συναντούν πρόσωπα που έλαβαν κάποιο επίδομα ή ένταχθηκαν σε κοινωνικό πρόγραμμα και καλούνται να αφηγηθούν την ιστορία τους.
Ποιος θα το περίμενε από τον Κυριάκο Μητσοτάκη;
Ας γυρίσουμε λίγα χρόνια πίσω. Τον Μάιο του 2018, ως αρχηγός της αξιωματικής αντιπολίτευσης, ο σημερινός πρωθυπουργός διακήρυσσε ότι δεν θέλει «πολίτες-πελάτες εξαρτημένους από την κρατική ελεημοσύνη».
Τον Νοέμβριο της ίδιας χρονιάς ήταν ακόμη πιο ευθύς: «Η κυβέρνηση θέλει να καταδικάσει την κοινωνία σε φτωχοποίηση και εξάρτηση από επιδόματα», έλεγε για τον Αλέξη Τσίπρα. Λίγο πριν τις εκλογές του 2019, σύμφωνα με αναφορές για συνέντευξή του στον Real FM, επέμενε ότι δεν μπορεί μια χώρα να στηρίζει την πολιτική της κατά της φτώχειας στα επιδόματα.
Επτά χρόνια μετά, η ίδια παράταξη δεν μοιράζει απλώς επιδόματα. Τα διαφημίζει. Τα ντύνει με φωτογραφίες στούντιο, συναισθηματικές αφηγήσεις και QR codes, σαν να πρόκειται για νέο προϊόν και όχι για ένα δικαίωμα που χρηματοδοτεί ο ίδιος ο φορολογούμενος.
Από το Fuel Pass ως το Market Pass, ο «μητσοτακισμός» ανακάλυψε ότι το επίδομα με υπογραφή είναι το πιο αποδοτικό επικοινωνιακό εργαλείο. Η καμπάνια στο μετρό είναι απλώς το επόμενο, πιο ειλικρινές βήμα.
Ας μείνουμε όμως στην ουσία, γιατί η αφίσα της Ευθυμίας υπονοεί κάτι πολύ πιο τολμηρό: ότι η κυβέρνηση έχει απάντηση στο δημογραφικό.
Το επίδομα γέννησης ισχύει από το 2020 και σήμερα κυμαίνεται από 2.400 ευρώ για το πρώτο παιδί έως 3.500 για το τέταρτο. Μοιρασμένα στα 18 χρόνια που χρειάζεται για να μεγαλώσει ένα παιδί, τα 2.400 ευρώ αντιστοιχούν σε περίπου 11 ευρώ τον μήνα. Με αυτό το ποσό δεν καλύπτεις ούτε ένα πακέτο πάνες την εβδομάδα.
Και τα αποτελέσματα;
Το 2024 καταγράφηκαν οι λιγότερες γεννήσεις των τελευταίων 93 χρόνων, κάτω από τις 70.000 για πρώτη φορά, ενώ ο δείκτης γονιμότητας έχει πέσει περίπου στα 1,3 παιδιά ανά μητέρα.
Το 2025 ήταν ακόμη χειρότερο: οι γεννήσεις έπεσαν στις 65.618 και οι θάνατοι ανήλθαν σε 121.841. Ο πληθυσμός της χώρας μίκρυνε κατά 56.223 ανθρώπους μέσα σε έναν χρόνο, δηλαδή χάθηκε μια ολόκληρη πόλη στο μέγεθος της Καλαμάτας.
Τρεις ελληνικές περιφέρειες κατέγραψαν το 2024 δείκτη γονιμότητας κάτω από μία γέννηση ανά γυναίκα, μπαίνοντας στη «μαύρη λίστα» της Ευρώπης.
Συνολικά, ο πληθυσμός της χώρας έπεσε από 11,1 εκατομμύρια το 2011 σε 10,4 εκατομμύρια το 2023.
Γιατί όμως δεν κάνουν παιδιά οι νέοι;
- Επειδή σύμφωνα με τη Eurostat το 28,5% των Ελλήνων δαπανά πάνω από το 40% του διαθέσιμου εισοδήματός του για τη στέγαση.
- Επειδή ο μισθός δεν φτάνει ως το τέλος του μήνα.
- Επειδή οι λίστες αναμονής στους παιδικούς σταθμούς μετριούνται σε χρόνια.
Αυτό ισχύει και στην Κρήτη, όπου η βραχυχρόνια μίσθωση έχει στραγγίξει την αγορά κατοικίας σε Ηράκλειο και Χανιά και τα νέα ζευγάρια ψάχνουν σπίτι σαν να ψάχνουν θαύμα.
Και εδώ υπάρχει άλλη μια ειρωνεία: ο ίδιος Μητσοτάκης το 2018 υποσχόταν ότι κανένα παιδί δεν θα μείνει εκτός παιδικού σταθμού.
Η κυβέρνηση θα απαντήσει ότι το επίδομα είναι μέρος ενός ευρύτερου πακέτου. Υπάρχει το αυξημένο αφορολόγητο και η επέκταση του επιδόματος μητρότητας από 4 σε 9 μήνες, και η ενημέρωση των πολιτών για τα δικαιώματά τους είναι θεμιτή.
Μόνο που, αν τα μέτρα δούλευαν, δεν θα χρειαζόταν να μας πείσει μια αφίσα. Θα μας έπειθαν τα μαιευτήρια.
Το δημογραφικό δεν λύνεται με χαριτωμένες καμπάνιες στο μετρό της Αθήνας.
Λύνεται με σπίτια που μπορεί να νοικιάσει ένας νέος, με μισθούς που επιτρέπουν σχέδια, με παιδικούς σταθμούς που υπάρχουν στην πραγματικότητα και όχι στις εξαγγελίες. Όλα τα άλλα είναι επικοινωνία.
Η Ευθυμία, πάντως, δεν φταίει σε τίποτα. Φταίει μια κυβέρνηση που κάποτε θεωρούσε τα επιδόματα ντροπή και σήμερα τα θεωρεί διαφημιστικό υλικό.
Το επόμενο βήμα; Μάλλον ένα QR code στα μαιευτήρια: «Άκου την ιστορία του παιδιού που δεν γεννήθηκε».
