Συντριβή Phantom στην Τανάγρα (Athens Flying Week): Σε καιρό ειρήνης, γιατί χάνουμε πιλότους σε επιδείξεις;

Δύο νεκροί πιλότοι, εργοστάσιο στις φλόγες, σπίτια με ζημιές. Όλα για μια επίδειξη δύο λεπτών στην Τανάγρα. Ιδιώτης διοργανώνει, το κράτος βάζει βάση, σκάφη και ρίσκο. Τι κερδίζει ο τόπος και ποιος λογοδοτεί;

— Λευτέρης Τζουανάκης

05.09.26 - Ελλάδα, Με κριτική ματιά

Δύο πιλότοι της Πολεμικής Αεροπορίας, ένας σμηναγός κι ένας επισμηναγός, δεν θα γυρίσουν σπίτι. Το F-4 Phantom που χειρίζονταν κατέπεσε στην Τανάγρα λίγα μόλις λεπτά αφότου ξεκίνησε την επίδειξή του, μπροστά σε χιλιάδες θεατές, στο πλαίσιο του Athens Flying Week. Δεν πρόλαβαν καν να ενεργοποιήσουν τα συστήματα εκτίναξης.

Και δεν σταμάτησε εκεί. Ένας άνθρωπος τραυματίστηκε από θραύσμα, δύο σπίτια υπέστησαν ζημιές, η άτρακτος έπεσε σε εργοστάσιο που έμεινε για ώρες στις φλόγες, ήχησε το 112 και εκκενώθηκε προληπτικά δομή με 150 μετανάστες. Όλα αυτά για ένα θέαμα που κράτησε λιγότερο από δύο λεπτά.

Ας πούμε και το αυτονόητο: ένα μαχητικό μισού αιώνα, 50 ετών, κανονικά θα έπρεπε να είναι έκθεμα σε πολεμικό μουσείο, όχι να πετάει, και πολύ περισσότερο να εκτελεί τόσο απαιτητικές μανούβρες όσο απαιτεί μια τέτοια επίδειξη. Τα θρυλικά Phantom έγραψαν τη δική τους ιστορία, η θέση τους πλέον είναι στο βάθρο, όχι στους ελιγμούς πάνω από χιλιάδες κόσμο…

Το ερώτημα είναι απλό και αμείλικτο: τι ακριβώς κερδίζει ο τόπος από αυτού του είδους τις επιδείξεις;

Ποιον υπηρετεί το θέαμα, όταν σε καιρό ειρήνης βγαίνουν στον αέρα τέτοια αεροσκάφη για να ενθουσιάσουν το κοινό;

Αξίζει η ζωή δύο άξιων ιπτάμενων για δύο λεπτά επίδειξης;

Και ποιος απαντά σε όσους ζουν «από κάτω», ανθρώπους που δεν αγόρασαν κανένα εισιτήριο για να ρισκάρουν τη ζωή τους;

Υπάρχει, δικαίως, και η άλλη πλευρά. Οι υπερασπιστές των επιδείξεων λένε ότι φέρνουν τον πολίτη κοντά στις Ένοπλες Δυνάμεις, τονώνουν το ηθικό, προσελκύουν νέους στο επάγγελμα του πιλότου, αναδεικνύουν την ετοιμότητα και αφήνουν τουριστικό και οικονομικό αποτύπωμα στην περιοχή.

Επιχειρήματα που ακούγονται πολύ σοβαρά, μέχρι όμως τη στιγμή που μια σορός βγαίνει από τα συντρίμμια.

Κι εδώ μπαίνει το καθεστώς της διοργάνωσης. Το Athens Flying Week δεν είναι απλή γιορτή της Πολεμικής Αεροπορίας. Το οργανώνει ιδιωτική ανώνυμη εταιρεία, μέσα όμως σε ενεργή στρατιωτική βάση (114 Πτέρυγα Μάχης), με αεροσκάφη της Πολεμικής Αεροπορίας και ξένες αποστολές, με εισιτήρια και πακέτα VIP και με δημόσιο χρήμα από πίσω, μέσω της συμμετοχής της Περιφέρειας Στερεάς Ελλάδας και του ΕΟΤ.

Το κράτος βάζει τη βάση, τα σκάφη και το ρίσκο και ο ιδιώτης εισπράττει.

Ποιος υπογράφει την άδεια;

Ποιος ορίζει τις αποστάσεις ασφαλείας των θεατών;

Ποιος πληρώνει τις ώρες πτήσης και ποιος καλύπτεται ασφαλιστικά;

Χωρίς να προδικάζουμε τα αίτια, αυτά θα τα δείξει η έρευνα, το υπουργείο Άμυνας, το ΓΕΑ, η διοργανώτρια εταιρεία και οι δημόσιοι χρηματοδότες οφείλουν καθαρές απαντήσεις.

Και μία απόφαση: αξίζει άραγε να συνεχίζονται αυτού του είδους οι επιδείξεις;