Δέκα ώρες την ημέρα μπροστά σε οθόνες, μάτια που τσούζουν και πονοκέφαλος που δεν φεύγει; Δεν φταίει μόνο η κούραση. Ένας Αμερικανός οφθαλμίατρος εξηγεί τι παθαίνουν οι μύες των ματιών μας και ποιος απλός κανόνας των 20 δευτερολέπτων μπορεί να κάνει τη διαφορά.
Το πρωί ο υπολογιστής στο γραφείο, το μεσημέρι το κινητό, το βράδυ η τηλεόραση και, για να κλείσει η μέρα, λίγο ακόμα «σκρολάρισμα» στο κρεβάτι. Από τα γραφεία του Ηρακλείου μέχρι τα αμφιθέατρα του Πανεπιστημίου Κρήτης, η καθημερινότητα των περισσότερων από εμάς περνά πια μέσα από μια φωτεινή οθόνη. Το αποτέλεσμα το νιώθουμε όλοι: κόκκινα, κουρασμένα μάτια, θολή όραση στο τέλος της ημέρας και έναν πονοκέφαλο που επιμένει.
Σύμφωνα με τον δρ. Masih Ahmed, επίκουρο καθηγητή Οφθαλμολογίας στο Baylor College of Medicine των ΗΠΑ, το πρόβλημα ξεκινά από κάτι απλό: όταν κοιτάμε για ώρες ένα κοντινό σημείο, οι μύες που ρυθμίζουν την εστίαση του ματιού δουλεύουν ασταμάτητα, χωρίς ούτε ένα λεπτό ανάπαυλα. Και όπως κάθε μυς που δεν ξεκουράζεται, κάποια στιγμή «διαμαρτύρεται».
Σε αυτό προστίθεται και η ξηροφθαλμία. Όταν διαβάζουμε ή δουλεύουμε στον υπολογιστή, ανοιγοκλείνουμε τα βλέφαρα πολύ λιγότερο απ’ ό,τι κανονικά, χωρίς καν να το καταλαβαίνουμε. Το μάτι στεγνώνει, ερεθίζεται και κουράζεται ακόμα πιο γρήγορα.
Ο κανόνας του 20-20-20
Η πιο εύκολη λύση δεν κοστίζει τίποτα: κάθε 20 λεπτά, στρέψτε το βλέμμα για 20 δευτερόλεπτα σε κάτι που βρίσκεται περίπου 6 μέτρα μακριά. Ένα παράθυρο, ένας διάδρομος, ο απέναντι τοίχος. Αρκεί για να «χαλαρώσουν» οι μύες εστίασης. Για όσους έχουν ξηρά μάτια, τα τεχνητά δάκρυα βοηθούν σημαντικά.
Τα λάθος γυαλιά… κάνουν τη ζημιά χειρότερη
Πολλές φορές ο ένοχος είναι ένα πρόβλημα όρασης που δεν έχει διορθωθεί σωστά. Ο αστιγματισμός, για παράδειγμα, αναγκάζει το μάτι να «παλεύει» για να δει καθαρά, με αποτέλεσμα να μισοκλείνουμε τα μάτια και να κουραζόμαστε διπλά. Γι’ αυτό ο έλεγχος της συνταγής σε τακτά διαστήματα δεν είναι πολυτέλεια.
Σημασία έχει και ο σκελετός: γυαλιά που σφίγγουν στους κροτάφους προκαλούν από μόνα τους πονοκέφαλο. Επιπλέον, οι παχύτεροι φακοί της έντονης μυωπίας μπορεί να παραμορφώνουν την εικόνα στις άκρες, ενώ οι φακοί επαφής, που εφαρμόζουν πάνω στο μάτι, συχνά απαιτούν λιγότερη προσπάθεια εστίασης. Όσοι ταλαιπωρούνται σταθερά από γυαλιά ή φακούς μπορούν να συζητήσουν με τον οφθαλμίατρό τους αν είναι κατάλληλοι για διαθλαστική επέμβαση με λέιζερ, όπως το Lasik.
Μετά τα 40 με 50, έρχεται και η πρεσβυωπία: η κοντινή εστίαση δυσκολεύει φυσιολογικά και τα γυαλιά ανάγνωσης γίνονται απαραίτητος σύμμαχος.
Μην δουλεύετε στο σκοτάδι
Μια συνήθεια που οι περισσότεροι θεωρούμε αθώα: το laptop στο σκοτεινό δωμάτιο. Η μεγάλη διαφορά φωτεινότητας ανάμεσα στην οθόνη και στον χώρο κουράζει τα μάτια πολύ πιο γρήγορα. Ο φωτισμός του δωματίου πρέπει να είναι κοντά στη φωτεινότητα της οθόνης, ενώ ένα απαλό φως πίσω από την οθόνη μπορεί να βοηθήσει.
Η ξηροφθαλμία και τα συμπτώματα καταπόνησης αυξάνονται όσο οι οθόνες μπαίνουν παντού, επισημαίνει ο δρ. Ahmed, συστήνοντας συχνά διαλείμματα και καλά φωτισμένο χώρο εργασίας.
Τα μάτια μας, τελικά, δεν σχεδιάστηκαν για δεκάωρα μπροστά σε pixel. Αφού δεν πρόκειται να αποχωριστούμε τις οθόνες, ας τους χαρίσουμε τουλάχιστον 20 δευτερόλεπτα το τέταρτο… Δεν είναι και πολλά.
