Άνοιξαν οι ουρανοί, ίδρωσαν οι τοίχοι και στη γωνία του μπάνιου εγκαινιάστηκε… έκθεση ζωγραφικής. Μαύρη, πράσινη, άσπρη, κίτρινη, πορτοκαλί: η μούχλα έχει πλούσια παλέτα και κάθε απόχρωση στέλνει διαφορετικό λογαριασμό στην υγεία μας. Οδηγός ανάγνωσης τοίχων.
Κάθε φθινόπωρο στην Κρήτη η ίδια παράσταση. Πέφτουν οι πρώτες βροχές, η υγρασία σκαρφαλώνει στους τοίχους και ο Κρητικός νοικοκύρης κάνει αυτό που ξέρει καλύτερα: κοιτάζει τη μαυρίλα πάνω από το παράθυρο και λέει «δεν είναι τίποτα, θα το περάσουμε ένα χέρι μπογιά». Είναι κάτι. Και, όπως αποδεικνύεται, έχει και χρώμα.
Γιατί η μούχλα δεν είναι μία. Είναι ολόκληρη παλέτα, και κάθε απόχρωση έχει τη δική της ιστορία να πει για την υγεία μας.
Η μαύρη είναι η «διάσημη» της παρέας. Σκουροπράσινη έως κατάμαυρη, συχνά γλιστερή, συνδέεται κυρίως με τον μύκητα Stachybotrys chartarum, που παράγει μυκοτοξίνες. Χρόνιος βήχας, πονοκέφαλοι, ερεθισμοί, έντονες αλλεργικές αντιδράσεις και, με παρατεταμένη έκθεση, κόπωση και ζάλη. Εδώ δεν παίζουμε με το σφουγγαράκι: θέλει επαγγελματία.
Η πράσινη, χνουδωτή και «αθώα» στην όψη, είναι συνήθως Aspergillus, Cladosporium ή Penicillium. Φτάρνισμα, μάτια που τρέχουν, μύτη που δεν σταματά. Και για όσους έχουν άσθμα ή εξασθενημένο ανοσοποιητικό, κίνδυνος αναπνευστικών λοιμώξεων.
Η άσπρη είναι η πιο ύπουλη, γιατί περνιέται για άλατα γύρω από τον νεροχύτη. Δεν είναι. Απλώνεται γρήγορα σε ξύλο, γυψοσανίδα και χαλιά, προκαλεί αλλεργίες και τρώει το σπίτι από μέσα.
Η κίτρινη, βελούδινη και χρυσαφένια, μπορεί να κρύβει τοξικά στελέχη. Συνήθως σημαίνει ότι το πρόβλημα έχει πάει βαθιά στη δομή: μόνωση, ξύλα, μπετά που «πίνουν» νερό χρόνια.
Η πορτοκαλί και η κόκκινη, τέλος, είναι οι λιγότερο τοξικές της οικογένειας, αλλά όχι αθώες: ερεθισμοί, αλλεργίες, λοιμώξεις σε ευάλωτους. Καθαρίζονται αμέσως, όχι «από Δευτέρα».
Μια σημαντική διευκρίνιση, για να μη γίνουμε όλοι μυκητολόγοι του καναπέ: το χρώμα από μόνο του δεν αποδεικνύει τοξικότητα. Κάθε μούχλα μπορεί να προκαλέσει αλλεργίες και αναπνευστικά.
Η μόνη «ακίνδυνη» μούχλα είναι αυτή που δεν υπάρχει.
Τι κάνουμε;
Για μικρές επιφάνειες, κάτω από ένα τετραγωνικό: γάντια, μάσκα, γυαλιά και λευκό ξίδι, μαγειρική σόδα ή οξυζενέ. Η χλωρίνη, παρά τη λαϊκή πίστη, δεν είναι πανάκεια. Συχνά δεν σκοτώνει τη μούχλα στη ρίζα και αφήνει πίσω αναθυμιάσεις. Για μεγαλύτερες εκτάσεις, και ειδικά για τη μαύρη, καλείται ειδικός.
Και φυσικά: αερισμός και αφύγρανση. Μόνο που εδώ υπάρχει ένα μικρό, ειρωνικό «αλλά». Ο αφυγραντήρας που μόλις βγάλατε από την αποθήκη, με το νερό του Μαΐου ακόμα στο δοχείο και το φίλτρο να θυμίζει υπόγειο, μπορεί να γίνει ο καλύτερος σύμμαχος της μούχλας αντί για εχθρός της. Το είχαμε γράψει άλλωστε: ο αφυγραντήρας ξύπνησε από τη χειμερία νάρκη… μαζί με τη μούχλα του.
Πλύσιμο, καθάρισμα φίλτρου, υγρασία στο 30–50%. Και μετά πόλεμος.
Σε παλιά σπίτια, ισόγεια και ημιυπόγεια από το Ηράκλειο μέχρι τα Χανιά, η μούχλα δεν είναι αισθητικό ζήτημα. Είναι ζήτημα υγείας. Κι αν ο βήχας επιμένει όσο επιμένει και ο λεκές στο ταβάνι, η επόμενη στάση δεν είναι το χρωματοπωλείο. Είναι ο γιατρός.
