Κορδέλες στη Νεάπολη, επιχώματα που υποχωρούν, τούνελ που καθιζάνει στο Σεληνάρι και η Σητεία να ακούει ξανά για «αποφασιστικά βήματα». Τρία ερωτήματα για τον ΒΟΑΚ που η κυβέρνηση δεν έχει απαντήσει. Και ένα για το «δικαίωμα σιωπής» του ΤΕΕ/ΤΑΚ.
Πέμπτη 29 Οκτωβρίου, Λασίθι. Κορδέλα, κάμερες, δηλώσεις. Ο υπουργός Υποδομών Χρίστος Δήμας έδωσε στην κυκλοφορία δέκα χιλιόμετρα νέου ΒΟΑΚ, από τα 14,5 του τμήματος Νεάπολη-Άγιος Νικόλαος. Το έργο, όπως παραδέχεται και ο βουλευτής Λασιθίου, «δεν έχει ολοκληρωθεί προφανώς». Ο πρωθυπουργός, που αρχικά τον περίμεναν, δεν ήρθε. Δεν θα σταθούμε στο γιατί. Θα σταθούμε στο τι.
Και για να μη μας πει κανείς ότι τα μπερδεύουμε, γιατί η σύγχυση βολεύει πάντα κάποιους, ας ξεχωρίσουμε τα δύο μέτωπα.
Πρώτο μέτωπο: το τμήμα που παραδόθηκε. Νεάπολη-Άγιος Νικόλαος, δημόσιο έργο με ανάδοχο την AKTOR. Η σύμβαση είναι 157 εκατ. ευρώ με ΦΠΑ, υπογράφηκε τον Σεπτέμβριο του 2022 και είχε τριετή προθεσμία. Με τις βροχές των αρχών Οκτωβρίου, βίντεο κατέγραψαν διαβρώσεις επιχωμάτων και υποχωρήσεις δίπλα σε τεχνικά έργα απορροής, δηλαδή εκεί όπου ο δρόμος περνά πάνω από ρέματα. Στην περιοχή της γέφυρας Ξηροποτάμου είχαν ήδη καταγραφεί έκτακτα γεωτεχνικά ζητήματα. Καθίζηση στο ίδιο το οδόστρωμα δεν έχει επιβεβαιωθεί επίσημα. Τα ερωτήματα όμως μένουν: Έγινε αυτοψία; Τι βρήκε; Και γιατί δεν έχουν δημοσιοποιηθεί τα ευρήματα πριν κοπεί η κορδέλα;
Δεύτερο μέτωπο: η σήραγγα του Σεληναρίου. Δεν ανήκει στο τμήμα που εγκαινιάστηκε. Ανήκει στο υπό κατασκευή Χερσόνησος–Νεάπολη, το ΣΔΙΤ της ΓΕΚ ΤΕΡΝΑ και της AKTOR. Εκεί η καθίζηση έχει μήκος τουλάχιστον 50 μέτρων και οι εργασίες μέσα στη σήραγγα έχουν σταματήσει. Η ίδια η AKTOR λέει ότι σοβαρά προβλήματα είχαν εντοπιστεί από τον Σεπτέμβριο του 2025. Ρίχνει την ευθύνη στην αρχική γεωλογική μελέτη, που δεν εκπόνησε η ίδια, και ζητά το επιπλέον κόστος να το πληρώσει το Δημόσιο. Δηλαδή εμείς. Επαναχάραξη; «Πρόωρη η συζήτηση», αλλά δεν αποκλείεται.
Ας είμαστε δίκαιοι. Ο υπουργός έχει επιχείρημα: «Δυσκολίες υπάρχουν και απρόβλεπτα σε όλα τα πολύ σημαντικά έργα». Ισχύει. Η γεωλογία της Κρήτης είναι δύσκολη και οι σήραγγες σε κακό υπέδαφος αιφνιδιάζουν μηχανικούς σε όλο τον κόσμο. Οι απαλλοτριώσεις, τα δίκτυα και οι αρχαιότητες δεν είναι κυβερνητική επινόηση. Ούτε ο Οκτώβριος ήταν συνηθισμένος: το meteo.gr κατέγραψε πάνω από 1.000 χιλιοστά βροχής σε 18 ημέρες στο Ξυλόσκαλο.
Μόνο που τα μεγαλύτερα ύψη βροχής έπεσαν στα Χανιά και στο Ρέθυμνο, όχι στη Νεάπολη. Και κυρίως, «απρόβλεπτο» είναι αυτό που δεν το βλέπεις. Όχι αυτό που, κατά τον ίδιο τον ανάδοχο, το βλέπεις έναν χρόνο πριν από την κακοκαιρία και συνεχίζεις να σκάβεις. Τα ρέματα στην Κρήτη δεν είναι απρόβλεπτο φαινόμενο. Είναι γεωγραφία.
Όταν ρωτήθηκε πότε τελειώνει το έργο, ο κ. Δήμας απάντησε: «Με βάζετε τώρα να μαντέψω το μέλλον». Το παρελθόν πάντως δεν θέλει μαντεία, θέλει αριθμομηχανή:
- 97 εκατ. αποζημιώσεις στο Χερσόνησος–Νεάπολη
- 21,1 εκατ. στο Νεάπολη–Άγιος Νικόλαος
- 38 εκατ. που «έφυγαν» από το Ταμείο Ανάκαμψης
- μια τριετής σύμβαση που έγινε πενταετής, με νέα προθεσμία τον Οκτώβριο του 2027
Έναν χρόνο και έναν μήνα. Τόσος καιρός πέρασε από τη στιγμή που, κατά τον ανάδοχο, φάνηκαν τα γεωλογικά προβλήματα στο Σεληνάρι. Κι όμως, τα έργα συνεχίστηκαν με μια μελέτη στην οποία η AKTOR σήμερα αποδίδει την «πιθανή» αστοχία. Πιθανή! Ούτε για την αιτία δεν είναι κανείς βέβαιος.
Φταίει η μελέτη; Η εφαρμογή της; Ή έψαχναν λύση και δεν τη βρήκαν; Και, κατά δημοσιεύματα, η αστοχία δεν περιορίζεται στο εσωτερικό της σήραγγας. Η AKTOR δείχνει τον μελετητή. Ο μελετητής δεν έχει καν κατονομαστεί. Το υπουργείο «εξετάζει».
Και το μπαλάκι καταλήγει εκεί που καταλήγει πάντα: στον φορολογούμενο. Στο «μεγαλύτερο έργο της χώρας», που μέχρι στιγμής έχει κοστίσει πάνω από 118 εκατ. ευρώ μόνο σε αποζημιώσεις αναδόχων για καθυστερήσεις.
Τρία απλά ερωτήματα, λοιπόν.
- Ποιος εκπόνησε και ποιος ενέκρινε τη γεωλογική μελέτη;
- Γιατί οι εργασίες συνεχίστηκαν δεκατρείς μήνες μετά τα πρώτα σημάδια;
- Και ποιος θα πληρώσει τη διόρθωση;
Γιατί αυτή η σήραγγα κάποια μέρα θα γεμίσει αυτοκίνητα, σε έναν από τους πιο φονικούς δρόμους της χώρας, στην πόρτα της «ναυαρχίδας του τουρισμού». Δεν γίνεται να κοιτάμε τον ουρανό και να μετράμε βροχές, αναρωτώμενοι αν θα ακολουθήσει κι άλλη καθίζηση.
Όσο δεν απαντώνται δημόσια, με ονόματα και αριθμούς, το «εξετάζεται επιστημονικά» δεν είναι απάντηση. Είναι αναβολή.
Και η Περιφέρεια; Ο Σταύρος Αρναουτάκης μίλησε για «σύνθετο έργο που χρειάζεται τη συνεργασία όλων μας». Συνεργασία, ναι. Διεκδίκηση, πουθενά. Η Περιφέρεια μοιάζει να έχει χωνέψει έναν ΒΟΑΚ που σταματά στον Άγιο Νικόλαο, λες και ανατολικά του αρχίζει άλλο νησί.
Γιατί η ιστορία της Σητείας έχει και ημερολόγιο και πρωταγωνιστή. Στον βουλευτή Λασιθίου Γιάννη Πλακιωτάκη αναγνωρίζεται η επιμονή, γιατί το θέμα δεν το αφήνει.
Ας δούμε όμως τις ημερομηνίες:
- Μάιος 2025: «Ο ΒΟΑΚ θα φτάσει μέχρι τη Σητεία».
- Ιούλιος 2025: «Πρώτο αποφασιστικό βήμα», με χρηματοδότηση που θα ακολουθούσε «άμεσα».
- Δεκέμβριος 2025: Ξανά «αποφασιστικό βήμα». Ήταν 1 εκατ. ευρώ για μελέτες σε δύο υποτμήματα.
Και τώρα, στο Κρήτη TV, ο κ. Πλακιωτάκης μάς διαβεβαιώνει ότι «για πρώτη φορά» υπάρχει «ολοκληρωμένος σχεδιασμός» για τον ΒΟΑΚ «σε επίπεδο μελετητικό, ωριμότητας και χρηματοδότησης». Λίγα λεπτά αργότερα, στην ίδια συνέντευξη, εξηγεί τι σημαίνει αυτό για τη Σητεία. Οι μελέτες για το Καβούσι-Αγκαθιά θα ολοκληρωθούν στο πρώτο τετράμηνο του 2027, και τότε «όλα τα τμήματα» του Λασιθίου «θα είναι έτοιμα για χρηματοδότηση». Έτοιμα για χρηματοδότηση. Όχι χρηματοδοτημένα. Η απόσταση ανάμεσα στα δύο μετριέται σε εκατοντάδες εκατομμύρια.
Και το Καλό Χωριό-Παχιά Άμμος, που ο ίδιος χαρακτηρίζει «μελετητικά ώριμο»; Ώριμο το έλεγαν και το 2021. Πέντε χρόνια ωριμάζει στο ράφι και χρήματα για την κατασκευή του δεν έχουν βρεθεί. Η δέσμευση; «Με τον ίδιο τρόπο θα διασφαλίσουμε και τη χρηματοδότηση». Πότε, από πού, πόσα; Δεν ακούστηκε. Όπως δεν ακούστηκε, σε ολόκληρη τη συνέντευξη, ούτε μία λέξη για το Σεληνάρι. Ούτε ρωτήθηκε, ούτε το ανέφερε.
Κι όλα αυτά ενώ, κατά τον δήμαρχο, ο υφυπουργός Ταχιάος του είχε πει ότι «δεν υπάρχουν λεφτά». Κάποιος δεν ενημερώθηκε…
Ο Γιώργος Ζερβάκης έχει δίκιο όταν λέει ότι «η Σητεία πληρώνει το μάρμαρο». Όμως η αγανάκτηση σε δόσεις δεν είναι στρατηγική: μια ανακοίνωση εδώ, μια ραδιοφωνική συνέντευξη εκεί. Πού είναι το κοινό μέτωπο με την Περιφέρεια, τους βουλευτές, τα επιμελητήρια και τους φορείς; Η Σητεία δεν χρειάζεται άλλο ένα ξέσπασμα. Χρειάζεται πίεση που κοστίζει πολιτικά.
Και κάτι τελευταίο. Το ΤΕΕ/ΤΑΚ, θεσμικός τεχνικός σύμβουλος της Πολιτείας στην Ανατολική Κρήτη, έχει να πει κάτι για ένα τούνελ που καθιζάνει και για επιχώματα που υποχωρούν; Δημόσια τοποθέτηση δεν έχει γίνει γνωστή μέχρι στιγμής.
Τεχνική σύνεση ή δικαίωμα της σιωπής;
Μια μέρα μετά την 28η Οκτωβρίου, το «αέρα» ακούστηκε ξανά, αυτή τη φορά για δέκα χιλιόμετρα. Καλό είναι. Αρκεί, όταν φυσήξει και βρέξει, ο δρόμος να αντέξει.
Ο ΒΟΑΚ είναι το πιο κρίσιμο έργο της Κρήτης και κανείς δεν εύχεται να αποτύχει. Ακριβώς γι’ αυτό δεν του αξίζουν ούτε κορδέλες πάνω σε ερωτηματικά ούτε σιωπές πάνω σε καθιζήσεις.
Ο δρόμος καθιζάνει. Οι υποσχέσεις, από καιρό…
